Thuiswinkels in de knel door bestemmingsplan
Webwinkels ontstaan vaak kleinschalig op zolder of vanuit de garage. In een onlangs gevoerde procedure tussen de Fietsshop.nu en de gemeente Abcoude kwalificeerde de Raad van State (RvS) een dergelijke webwinkel als detailhandel zodat zij moest voldoen aan het aldaar geldende bestemmingsplan. De webwinkel moest haar deuren sluiten, omdat ook een beroep op een vrijstelling of een ontheffing werden afgewezen.
De case
De eigenaar van Fietsshop.nu opereerde vanuit zijn voormalige boerderij met bijgebouwen waarop de bestemming rust ‘Bebouwing voor agrarische doeleinden’. De winkel was op vaste tijden en op afspraak geopend en op het terrein stond een aantal fietsen voor verkoop uitgestald. Op grond van het bestemmingsplan verbood de gemeente Fietsshop.nu om nog langer fietsen te verkopen. De rechtbank en de RvS waren het met de gemeente Abcoude eens. Volgens de RvS gingen de ‘ruimtelijke uitstraling van de handelsactiviteiten’ en de opslag van fietsen op het terrein verder dan uitsluitende handel via internet. Dit is in strijd met het bestemmingsplan.
Gevolgen
De uitspraak heeft belangrijke consequenties voor thuiswinkels. De meeste bestemmingsplannen stammen uit het pre-internet tijdperk en houden geen rekening met de tegenwoordige realiteit van kleine start-ups die vanuit zolders en schuurtjes gerund worden. Bij webwinkels worden goederen bezorgd en verder verstuurd aan klanten met bijbehorend verkeer. Ook komen klanten vaak de artikelen in werkelijkheid bekijken.
Strikte handhaving; en dan?
Volgens de belangenbehartiger van de thuiswinkels, Thuiswinkelzorg.org, is de kans groot dat veel thuiswinkels hun deuren zullen moeten sluiten als gemeenten strikt(er) gaan handhaven. Al is de kans groot dat voor de RvS zwaar meewoog dat Fietsshop.nl openstellingstijden hanteerde en er fietsen waren opgesteld met het oog op de verkoop ter plaatse. Dit is bij de meeste webwinkels niet in die mate het geval. Maar ook dan blijft het mogelijk webwinkels te kwalificeren als ‘detailhandel’.
Plek in bestemmingsplan
De vraag is waar webwinkels gevestigd zouden moeten worden zonder dat dit in strijd is met geldende bestemmingsplannen. Op bedrijventerreinen is voor detailhandel volgens de meeste bestemmingsplannen geen plaats. Hetzelfde geldt voor woonwijken. Ook in winkelstraten hebben webwinkels niet veel te zoeken. Webwinkels zullen als nieuw verschijnsel een plek moeten krijgen in de bestemmingsplannen. Dit past goed in het streven in de Digitale Agenda van de Nederlandse overheid en eurocommissaris Kroes om de beletselen voor E-commerce zoveel mogelijk weg te nemen.
Thuiswinkel.org overlegt met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de overheid over een oplossing.
